Het afgekeurde Romeinse altaarstuk dat op het graf van Rubens’ moeder belandde.
Podcast: Maria Pijpelinckx E9:
Het Museum van Grenoble herbergt een monumentaal meesterwerk van Peter Paul Rubens uit 1606-1607: Paus Gregorius de Grote, omringd door heiligen, die de wonderbaarlijke afbeelding van de Maagd en het Kind vereert. Het doek meet 477 bij 288 cm en weegt inclusief de lijst maar liefst 540 kg (met lijst is het meer dan 5m hoog en 3m breedt).
Rubens schilderde het doek in opdracht van de paters oratorianen voor het hoofdaltaar van de Santa Maria in Vallicella (Chiesa Nuova) in Rome. En hoewel Rubens op 2 februari 1608 aan zijn mecenas, de hertog van Mantova, schreef dat het werk geslaagd was, werd het doek na plaatsing direct afgekeurd.
Officieel hield men het op een praktisch probleem: de lichtinval in de kerk veroorzaakte zulke sterke glinsteringen dat de afbeelding vrijwel onichtbaar was. Rubens zou het zelf ingetrokken hebben. Maar verschillende kunsthistorici vermoeden echter dat deze 'reflectie' een diplomatieke dekmantel was voor een inhoudelijk conflict met de paters. De oratorianen wilden namelijk een beweegbaar mechanisme om hun wonderbaarlijke middeleeuwse icoon op feestdagen te tonen, wat met dit doek onmogelijk was. Er is zelfs sprake geweest dat het een complot tegen Rubens was.
Om het altaar in de kerk en zijn eigen gezicht te redden, schilderde Rubens een nieuwe versie op drie leisteenpanelen met een ingebouwd katrolsysteem. Men kan de 3 panelen tot op de dag van vandaag gaan bewonderen in de Chiesa Nouva.
Met het eerste, onbruikbare doek bleef Rubens zitten. Hij nam het in 1608 mee terug naar Antwerpen en gaf het een bijzondere bestemming: hij schonk het aan de vandaag verdwenen abdij van Sint Michiel en liet het in een kapel plaatsen vlak bij het graf van zijn moeder, Maria Pijpelincx. Daar zou het blijven hangen tot in 1800, toen het door de Fransen in beslag werd genomen, waarna het via het Louvre in 1811 in Grenoble terechtkwam. Het werk hangt vandaag nog steeds in het Musée de Grenoble.
Opmerkingen